Czym jest hipoglikemia
Hipoglikemia reaktywna to stan, w którym po spożyciu posiłku następuje gwałtowne obniżenie poziomu glukozy we krwi. Wiele osób cierpiących na hipoglikemię, przez długi czas pozostaje nieświadomych choroby, ponieważ organizm często maskuje jej objawy przez wiele tygodni, miesięcy, a czasem nawet lat.
Doświadczasz spadków energii po posiłkach, problemów z koncentracją, uczucia niepokoju, kołatania serca lub chronicznego zmęczenia?
Jeżeli na któreś z powyższych pytań Twoja odpowiedź brzmiała „tak”, to możliwe, że zaliczasz się do licznego grona osób mających problemy z gospodarką węglowodanową i istnieje u Ciebie ryzyko wystąpienia hipoglikemii.
Temat ten jest o tyle ważny, że wpływa nie tylko na codzienną energię i samopoczucie, ale w dłuższej perspektywie prowadzi do bardzo poważnych konsekwencji zdrowotnych, a nawet bezpośredniego zagrożenia życia.
Jeżeli chcesz lepiej zrozumieć hipoglikemię, aby uchronić się przed jej negatywnym wpływem na Twoje zdrowie, samopoczucie i sylwetkę, to zapraszam Cię do przeczytania poniższego artykułu.
Co to jest hipoglikemia
Hipoglikemia (inaczej niedocukrzenie) jest to zaburzenie metaboliczne, które charakteryzuje się obniżeniem poziomu glukozy we krwi (poniżej 70 mg/dl lub 3,9 mmol/l).
Niegdyś kojarzona była głównie z osobami chorującymi na cukrzyce i wynikała ze źle dobranej dawki insuliny. Obecnie dotyka co raz większej ilości osób niezależnie od wieku, poziomu aktywności oraz stanu zdrowia.
Co ciekawe, objawy hipoglikemii mogą pojawić się zarówno przy wartościach poniżej 70 mg/dl, jak i przy prawidłowej wartości glukozy. Dlatego też w przypadku hipoglikemii najważniejsze są odczuwalne objawy, a nie wynik stężenia glukozy.
Jak to się dzieje, że w ogóle dochodzi do zbyt gwałtownego spadku cukru? Za regulowanie stężenia glukozy we krwi odpowiadają w dużej mierze dwa hormony, o antagonistycznym działaniu: insulina oraz glukagon.
Za sprawą insuliny dochodzi do obniżania poziomu glukozy, a konkretniej do jej magazynowania wewnątrz komórek mięśniowych oraz w tkance tłuszczowej.
Wyrzuty insuliny następują po spożyciu posiłku. Im więcej węglowodanów, a w szczególności węglowodanów prostych, tym potencjalnie wyższy jest wyrzut insuliny.
Im bardziej zbilansowany jest posiłek (np. zawierający nie tylko węglowodany, ale również warzywa, białko i tłuszcz) tym wyrzut insuliny jest niższy. Dzieje się tak, ponieważ obecność błonnika, białka, tłuszczu obniża indeks/ładunek glikemiczny potrawy.
Mówiąc prościej – wyrzut cukru zależy od składowej produktów, które zjesz – im mniejszy udział węglowodanów prostych w posiłku, tym mniejszy będzie wzrost cukru we krwi.
W momencie gdy z jakichś przyczyn dojdzie do spadku stężenia glukozy we krwi (np. w wyniku długiej przerwy między posiłkami), wzrosnąć powinien poziom glukagonu oraz epinefryny.
Zadaniem tych dwóch hormonów jest m.in. uwolnienie glikogenu (glukozy) magazynowanego w wątrobie i mięśniach do krwiobiegu, a co za tym idzie – podniesienie poziomu cukru we krwi.
Niestety u niektórych osób, mechanizm ten nie działa poprawnie, przez co dochodzi do zbyt dużego spadku cukru we krwi. To natomiast, stanowi ogromne zagrożenie dla zdrowia i życia, dlatego też w momencie, gdy cukier spada zbyt nisko, organizm robi co może, aby podnieść poziom cukru i produkuje jeszcze większe ilości epinefryny wraz z kortyzolem.
Hormony te pełnią funkcję „mobilizującą” (odpowiadają za tzw. reakcję „walki lub ucieczki” / ang. „fight-or-flight) i mają za zadanie szybko dostarczyć organizmowi energii (podnieść poziom glukozy).
Do podobnej reakcji dochodzi przy dużym stresie – np. gdy idąc sobie przez las, nagle z krzaków wyskoczyłby wilk, organizm dałby nam zastrzyk energii, aby móc podjąć próbę walki lub ucieczki przed tym drapieżnikiem.
Odczuwalne objawy towarzyszące często spadkowi cukru, takie jak np. zimne poty, drżenie rąk, nerwowość, wynikają właśnie z podniesionego poziomu kortyzolu i adrenaliny (epinefryny).
Przyczyny hipoglikemii
Etiologia powstania hipoglikemii nie jest w pełni poznana. Wiemy obecnie, że do jej wystąpienia prowadzić może wiele różnych czynników.
Do kluczowych czynników wpływających na rozwój hipoglikemii zaliczamy:
- dietę bogatą w cukry proste oraz nadmierne spożycie węglowodanów,
- nieregularne posiłki, długotrwałą restrykcję kaloryczną,
- dietę ubogą w wartości odżywcze,
- duże tempo życia,
- chroniczny stres,,
- zaburzenia snu,
- rozregulowanie cyklu dobowego (praca zmianowa w nocy, częste podróże i zmiany stref czasowych),
- występowanie zaburzeń metabolicznych (hiperinsulinizm, insulinooporność),
- problemy z układem pokarmowym (SIBO, IBS), zaburzające wchłanianie składników odżywczych.
- występowanie chorób autoimmunologicznych lub zaburzeń hormonalnych (niedoczynność tarczycy, PCOS),
- predyspozycje genetyczne (występowanie cukrzycy, hiperinsulinizmu itd. w rodzinie),
- nadużywanie alkoholu oraz innych używek.
Hipoglikemia często dotyka osoby młode, aktywne fizycznie i zawodowo, prowadzące tzw. zdrowy styl życia.
Najczęściej związana jest z błędami popełnianymi w diecie, ale zdarza się również, że pojawia się u osób, które dobrze się odżywiają, ale doświadczają np. zaburzeń snu, silnego lub przewlekłego stresu.
Regularne spadki cukru we krwi w krótkim czasie prowadzą do silnego obciążenia układu nerwowego (związanego z ciągłymi wyrzutami adrenaliny i kortyzolu), a to z kolei szybko przeradza się w chroniczne zmęczenie, problemy ze snem, rozregulowanie układu hormonalnego (np. spadek aktywności tarczycy i hormonów płciowych takich jak testosteron czy estrogeny), obniżenie odporności organizmu, objawy zbliżone do depresji lub nerwicy.
Innymi słowy – nieleczona hipoglikemia w bardzo krótkim czasie prowadzi do drastycznego obniżenia jakości życia i stanu zdrowia.
Pomoc z hipoglikemią
Pozbądź się hipoglikemii i odzyskaj dobre samopoczucie!
Nie czekaj, aż hipoglikemia przejmie kontrolę nad Twoim życiem. Z każdym tygodniem objawy mogą się pogłębiać, a powrót do zdrowia będzie trudniejszy. Zadbaj o siebie już teraz.
Rodzaje hipoglikemii
Hipoglikemię podzielić można na następujące rodzaje:
- Hipoglikemia reaktywna (poposiłkowa), związana z zaburzeniami glikemii po spożyciu posiłku,
- Hipoglikemia nocna, występująca w nocy i powodująca wybudzenia po których ciężko jest ponownie zasnąć,
- Hipoglikemia samoistna, występująca na czczo,
- Hipoglikemia mieszana, będąca połączeniem hipoglikemii reaktywnej i samoistnej,
- Hipoglikemia egzogenna, wywołana przez zbyt dużą dawkę leków na cukrzyce.
Poziom cukru może również obniżyć się w wyniku bardzo intensywnej aktywności fizycznej, wtedy mówimy o hipoglikemii powysiłkowej, ale najczęściej nie zalicza się jej do stanu chorobowego, ponieważ wynika głównie ze zbyt dużego wysiłku, a nie nieprawidłowości w pracy organizmu.
Hipoglikemia powysiłkowa dotyczy najczęściej osób, które wykonują bardzo długie i ciężkie treningi wydolnościowe – takie jak CrossFit czy Hyrox.
Hipoglikemia - podsumiwanie
Hipoglikemia to podstępna i nieprzewidywalna przypadłość, która zaniedbana lub nieodpowiednio leczona może znacząco obniżyć jakość życia w krótkim czasie.
Przyczyn prowadzących do wystąpienia problemów z gospodarką węglowodanową jest wiele. W większości przypadków głównymi winowajcami są przewlekły stres, zła dieta oraz kiepska jakość snu.
Im dłużej dochodzi do spadków cukru we krwi, tym bardziej wyjaławiany jest organizm, a konsekwencje hipoglikemii zaczynają przybierać na sile.
Hipoglikemia bezpośrednio zagraża życiu, ponieważ w wyniku niedocukrzenia może dojść do tzw. „śpiączki hipoglikemicznej” i nieodwracalnego uszkodzenia mózgu.
Jeżeli więc doświadczasz spadków cukru we krwi, lub podejrzewasz wczesną (bezobjawową) formę choroby, to jak najszybciej zrób badania i skorzystaj z profesjonalnej pomocy.
Szczegółowe informacje dotyczące diagnostyki hipoglikemii znajdziesz w osobnym artykule, zatytułowanym: „Diagnostyka hipoglikemii”.